یکشنبه، ۲۲ تیر ۱۳۹۹
خانه / اختصاصی / خشونت و خون‌ریزی ۱۸+ | رده‌بندی سنی

خشونت و خون‌ریزی ۱۸+ | رده‌بندی سنی

یکی از مظلوم‌ترین مقولات در صنعت بازی‌های ویدیویی «رده‌بندی سنی» است. نه تنها در ایران، بلکه در تمام نقاط دنیا، عدم توجه به رده‌بندی سنی بازی‌های ویدیویی قابل مشاهده است. ما به خارجه کاری نداریم. در ایران خودمان، وضعیت رده‌بندی سنی بازی‌ها به چند علت، پیچیده‌تر و بدتر است. اولین مشکل ما با این مقوله در کشور، عدم آگاهی مخاطب از ماهیت و چرایی و چگونگی نظام رده‌بندی سنی است. نه مخاطب نوجوان و نه بزرگسال و نه اولیا و فروشندگان محصولات فرهنگی، اطلاعی از فلسفه‌ی نظام رده‌بندی سنی ندارند. عده‌ی زیادی که اصلا از وجودش خبر هم ندارند! آن‌هایی هم که خبر دارند فقط به گوششان چیزی خورده است.

خشونت و خون ریزی و بررسی رده بندی سنی در ایران

یکی دیگر از مشکلات مربوط به این داستان در کشور ما، فاصله‌ای است که بین مصرف‌کنندگان نوجوان و اولیا ایشان برقرار است. البته این مسئله هم دوباره به همان ناآگاهی و حرف‌های تکراری برمی‌گردد. اینکه چرا والدین از تفریحات دیجیتال فرزند نوجوانشان اطلاع ندارند یا چرا فرزند نوجوان، آن‌ها را در اطلاع قرار نمی‌دهد بحثی است که به ما مربوط نمی‌شود. اما از معضلات اصلی در مورد رده‌بندی سنی، همین فاصله‌ی بین این دو گروه است. از آن طرف، فروشندگان و واردکنندگان و توزیع‌کنندگان هم اطلاعی از چرایی این سامانه ندارند (یا برایشان مهم نیست) و نهایتا می‌شود آنچه که شاهدش هستیم. در یک حلقه‌ی بسته از ناآگاهی بین خودمان دور می‌زنیم و خیلی کم پیش می‌آید که از خودمان بپرسیم: «چرا زیر بازی نوشته ۱۲+؟»

بررسی وضعیت رده بندی سنی در ایران
خشونت و خون‌ریزی و ارتباط آن با سامانه‌ی رده‌بندی سنی

فرض می‌گیریم که پرسیده‌ایم؛ یعنی عده‌ای انگشت‌شمار از مصرف‌کنندگان پیدا شده‌اند و این سوال را از خودشان یا از فروشنده پرسیده‌اند. البته که احتمال پرسیدن این‌که چرا نوشته ۱۲+ کمتر از پرسیدن چرا نوشته ۱۸+ است. انگار وقتی زیر چیزی می‌نویسند ۱۸+ برای همه جذاب می‌شود. منظورم در همین کشور خودمان است. اصلا یکی از روش‌های جذب بازدید استفاده از همین هشتگ ۱۸+ است (می‌خواهم برای جذب بازدید این متن از آن استفاده کنم تا ببینید). می‌شود برای این موضوع دلایل زیادی پیدا کرد. یکی این‌که مثلا از قدیم در کشور ما، به خاطر تفاوت‌های فرهنگی در باب پوشش و حجاب، هشتگ ۱۸+ مقرون شده با مسائلی از جمله برهنگی و بدپوششی. فلذا الان از هرکسی بپرسید چرا بازی GTA رده‌بندی‌اش ۱۸+ است، سریع پاسخ می‌دهد: «برای این‌که صحنه‌های بد بد دارد!»

همین! اکثرا فقط همین مورد را می‌دانیم. خیلی‌ها نمی‌دانیم که در ایران است که این چیزها ۱۸+ حساب می‌شود و وقتی محصولی در آن طرف دنیا تولید شده و بازهم رده‌بندی سنی‌اش شده ۱۸+، مواردی بیش از آنچه ما تصور می‌کنیم در آن هست. مثلا در مورد همین بازی، چند مولفه‌ی دیگر هم هستند که تجمیع آن‌ها باهم شده رده‌بندی سنی بالغ. امروز می‌خواهیم در گیم اسکن درباره‌ی دو تا از این مولفه‌ها صحبت کنیم و بدانیم فرق آن‌ها باهم چیست و چرا رده‌بندی سنی دو بازیِ تقریبا متفاوت با هم یکی می‌شود. می‌خواهیم کمی بیشتر درباره‌ی کلیت این قضیه بدانیم.

خشونت و خون‌ریزی

خشونت در بازی ویدیویی چیست؟ چند مدل دارد؟ خشونت و خون‌ریزی باهم هستند؟ بین خشونت و خون‌ریزی چه فرقی هست؟ می‌شود بازی با خشونت، خون‌ریزی نداشته باشد یا برعکس؟ چطور ممکن است که یک بازی با مولفه‌ی خشونت، رده‌بندی سنی‌اش از یک بازی با مولفه‌ی خون‌ریزی، کمتر باشد؟ بازی بدون خشونت هم داریم؟ آیا رده‌بندی خشونت در کشورهای مختلف باهم تفاوت دارد؟ خشن بودن یک بازی چرا باعث می‌شود رده‌بندی سنی آن بالا برود؟ در مورد خون‌ریزی چطور؟ من نمی‌خواهم جواب این سوال‌ها را بدهم، می‌خواهم شما از خودتان این‌ها را بپرسید.

خشونت

اصلا به تعریف علمی، لغوی، روانشناسانه و … این کلمه کار نداریم، چون موضوع صحبتمان چیز دیگری است. در دنیای بازی‌های ویدیویی، خشونت، شکل‌هایی نسبتا کلیشه‌ای دارد و اکثریت قریب به اتفاق افراد از نمودهای آن مطلع هستند. نکته‌ی جالبی که ما در ایران تقریبا از آن بی‌خبر هستیم، قرار گرفتن مولفه‌ی «خشونت» در زمینه‌ی جامع‌تر «قانون‌شکنی» است! به‌طور کلی، هر عملی که خلاف قانون‌های شهروندی باشد نوعی خشونت است؛ از ضرب و جرح عابرین پیاده در بازی جی‌تی‌ای بگیرید تا زد و خوردهای بین خودروها در بازی نید فور اسپید. نکته‌ی جالب‌تر این است که این موارد تقریبا در همه‌ی عناوین، به شکلی خودشان را نشان می‌دهند. مثلا در «رد دد ریدمپشن ۲»، بازیکن می‌تواند حیوانات را شکار کند. همین مورد به تنهایی خودش خشونت محسوب می‌شود و می‌تواند رده‌بندی سنی بازی را تغییر دهد. برای همین است که در این بازی مشاهده می‌کنیم حیوان‌آزاری و کشتن الکی و بی‌دلیل موجودات روی وجهه‌ی آرتور مورگان تاثیر منفی می‌گذارد، اما به هر صورت، بازیکن آزاد است این کار را انجام دهد و منعی برای او وجود ندارد.

وضعیت رده بندی سنی بازی ها

یکی از زیرمجموعه‌های خشونت، خشونت فانتزی است. مثلا بازی‌های «رچت اند کلنک» دارای خشونت فانتزی هستند. یعنی اعمالی که از لحاظ فرآیند، تفاوتی با آن‌هایی که در «مورتال کامبت» یا «تکن» می‌افتد ندارند، اما با توجه به حذف عامل انسانی و تعریف دنیایی تخیلی، از شدت آن کم می‌شود. در عین حال بازهم وجود خشونت فانتزی در یک محصول می‌تواند رده‌بندی آن را تغییر دهد. بهترین نمونه در این مورد، مقایسه‌ای بین مجموعه بازی‌های مرد عنکبوتی و بتمن است. با این‌که هر دو عنوان، بازی‌هایی قهرمانی در سبک مبارزات تن به تن هستند که در آن بازیکن نمی‌تواند دشمنان را به قتل برساند، اما خشونت در یک عنوان فانتزی محسوب می‌شود و در دیگری غیر فانتزی. چون بازی مرد عنکبوتی تلاش می‌کند با حذف عامل انسانی و استفاده از لطیفه و فضاسازی‌های خاص، تمرکز اعمال خشونت‌بار را کم کند. اما بتمن تقریبا برعکس عمل می‌کند.

خشونت در میان عناوین مختلف، متفاوت است. در بازی‌های کارتی هم ممکن است مصادیق خشونت وجود داشته باشند. تصور درستی نیست که فقط مورتال کامبت (کمباد) را خشن بدانیم. Super Smash Bros هم خشن است، زلدا هم خشن است، نید فور اسپید هم خشن است. اما همان‌طور که در ابتدا اشاره کردم، رده‌بندی سنی یک عنوان در گرو بیش از یک مولفه است.

رده بندی سنی بازی های ویدیویی در ایران

خون و خون‌ریزی

خشونت غیر فانتزی هم همانی است که همه آن را می‌شناسیم. اما خود خشونت غیر فانتزی هم به دو شکل همراه با خون‌ریزی یا بدون خون‌ریزی در بازی‌ها استفاده می‌شود. منظور از خون‌ریزی، صرفا جاری شدن مایع قرمز رنگ نیست؛ عبارت «خون و خون‌ریزی» اشاره به صحنه‌هایی دارد که خون به همراه جراحت‌های عمیق و آسیب‌های مهلک به تصویر کشیده می‌شوند. همین یک مورد، خودش به تنهایی می‌تواند حسابی رده‌بندی سنی را جابه‌جا کند. برای درک بهتر داستان می‌رویم سراغ مقایسه دو عنوان مطرح.

GTA V و Resident Evil 2 Remake دو محصولی هستند که هر دو دارای رده‌بندی سنی ۱۸+ هستند. هر کسی که دستی بر آتش گیم و بازی‌های ویدیویی داشته باشد می‌داند که تفاوت بین این دو اثر، زمین تا آسمان است و فهرست اختلافاتشان چندین برابر طولانی‌تر از فهرست تشابهاتشان است. پس چطور می‌شود که رده‌بندی سنی این دو عنوان یکی شده؟ مگر مثبت ۱۸ به معنی صحنه‌های «بد بد» و شخصیت‌هایی با پوشش‌های نامناسب نبود؟! پس چرا رزیدنت ایول هم ۱۸+ شده؟ این‌جاست که می‌بینیم همه چیز همان یکی دو موردی نیست که ما «تصور می‌کنیم» ازشان خبر داریم. این‌جاست که اگر بخواهیم به نظر درست برسیم، لازم می‌شود کمی بررسی و تحقیق انجام بدهیم.

نتیجه‌ی یک جست‌وجوی دم دستی نشان می‌دهد که در بازی جی‌تی‌ای، عواملی مثل سخنان نامناسب، استفاده از الفاظ رکیک، تبلیغ مواد مخدر، «موارد ۱۸+ ایرانی» و خشونت در کنار هم کاری کرده‌اند که این عنوان برای افراد غیر بالغ کاملا منع شده است. همینجا یک لحظه به این فکر کنید که دور و برتان یا در خاطرتان چه تعداد نوجوان می‌شناسید که حداقل یک نسخه از این بازی (یا هر بازی نامناسب دیگری) را تجربه کرده‌اند، در حالی که هم خودشان و هم اطرافیانشان کوچک‌ترین اطلاع یا حساسیتی به این مسائل نداشته‌اند. (از حق نگذریم، خداییش بازی خوبی است).

بازی GTA V

در طرف دیگر، بازی رزیدنت ایول بیشتر به خاطر خون و خون‌ریزی و خشونت وابسته به آن برای افراد غیر بالغ منع شده است. وقتی در یک محصول، خشونت و خون‌ریزی در کنار هم قرار می‌گیرند، لازم است متوجه باشیم که با چیزی فراتر از مثلا تیراندازی به سمت یک عده دشمن یا زد و خورد بین خودروهای مسابقه‌ای طرف هستیم. خشونت در بازی‌های تیراندازی اول شخص مرسوم و عمومی، به شکل کشتن و نابود کردن افرادی که برچسب «دشمن» خورده‌اند به چشم می‌آید. در اکثر این بازی‌های خشن، بازیکن فقط می‌تواند حریف را نابود کند، حالا با چند تیر یا یک تیر توی سر یا یک ضربه‌ی قنداق اسلحه؛ بازیکن توانایی قطع عضو، ایجاد جراحت، وارد کردن آسیب‌های مهلک یا غیره را ندارد. اما در عنوانی مثل رزیدنت ایول، در سبک بقا، جایی که مهمات کمتر پیدا می‌شود و بازیکن در موارد زیادی نیاز به درگیری فیزیکی با دشمن دارد، قضیه خیلی فرق می‌کند.

بازی Resident Evil 2 Remake

تازه، رزیدنت ایول خیلی تر و تمیز است و تمرکز قوانینش روی مبارزه یا درگیری و نابود کردن نیست و بازیکن را تشویق به تمام کردن بازی با کم‌ترین درگیری می‌کند و به‌طور کلی بر اساس فکر و سرعت عمل است. اما عناوین دیگری که خون و خون‌ریزی در آن‌هاست و به کل تمرکز قوانین و گیم‌پلی‌شان روی درگیری و مبارزه‌ی نزدیک است، نوع خاصی از خشونت را ارائه می‌دهند که روی رده‌بندی سنی عنوان تاثیر زیادی دارد. برای مثال، تفاوت رده‌بندی سنی بین نسخه‌هایی از بازی Call of Duty که حالت زامبی دارند، با آن نسخه‌هایی که زامبی ندارند. پس حواسمان باشد که چرا یک محصول، رده‌بندی خاص خودش را دارد. این مسئله فقط مختص افراد زیر ۱۸ سال نیست. همه‌ی مصرف‌کنندگان محصولات بازی‌های ویدیویی لازم است به رده‌بندی سنی و دلایل و تاثیرات آن توجه کنند تا به این صورت، فرهنگ خودآگاهی نسبت به رده‌بندی سنی و اطلاعات مرتبط با آن در جامعه‌ی گیمی کشور همه‌گیر شود.

هدف از نگارش این متن دفاع یا حمله به خشونت یا خون‌ریزی در بازی‌های ویدیویی نیست. خشونت، عاملی انسانی و طبیعی است که در بین همه‌ی ما وجود دارد و از جذابیت‌های بازی‌های ویدیویی هم همین هست که به فرد اجازه می‌دهند این خشونت را در جایی امن و بدون مسئولیت جدی تجربه کند. تمرکز این متن روی رده‌بندی سنی و هدف نوشتنش اشاره به نکاتی در این باره بود که من و شما کمتر به آن توجه می‌کنیم. زنده باد رده‌بندی سنی.

شاید برایتان جذاب باشد

بازی-Ghost-of-Tsushima

پیش‌نمایش بازی Ghost of Tsushima

رفته رفته به اواخر عمر با شکوه کنسول پلی‌استیشن ۴ نزدیک می‌شویم و هنوز یک …

۹ نظر

  1. هم هیشکی توجه نمیکنه هم توجه هم بکنیم خو کلی بازی خوب از دست میدیم

    • من قلبا اینطوری فکر میکردم ولی فهمیدم بازی خوب همین چندتا بازی معروفی که همه میشناسن نیست لظوما

    • حتی تو فهرست بازی‌های پرفروش تاریخ هم وقتی نگاه می‌کنی، خیلی‌هاش مال رده سنی +۷ یا +۱۲.

      متاسفانه بین ما ۲تا چیز جا افتاده فقط، گرافیک و بکش‌بکش

      دنیای بازی خیلییییی وسیع‌تر از این عناوین مورد تبلیغ تو سایتای مشهوره

      ما خودمون تو گیم اسکن عناوین کمتر شناخته‌شده رو بررسی یا معرفی کردیم، تعدادیش هم ویدیو داره حتی

      یک جست و جوری ریز بزن، ضرر نمیکنی.

  2. خیلی خوب بود ولی بهتر میشد اگه راجع به رده بنی سنی بیشتر توضیح میدادی

  3. ادم باید به خودش هم نگاه کنه که میتونه کنار بیاد با این بازیها یا نه
    مثلا من میدونم جی تی ای بزنم روم تاثیر نداره

  4. اگه خودمون رعایت کنیم مشکلی پیش نمیاد

  5. بعضی بازی ها لذتشون توی همینه که خون بپاشی در و دیوار و بریزی بکشی

  6. مثکه لازمه ۱۰ قسمت درباره‌ی اهمیت رده‌بندی سنی و چیزای که ازش نمیدونیم با هم صحبت کنیم.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *